จีนประกาศกฎหมายควบคุม AI Agent ฉบับแรกของโลก กำหนดให้ต้อง “เปิดตัวตน” ตั้งแต่ 15 กรกฎาคม 2026
ในวงการเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่เติบโตอย่างรวดเร็ว จีนได้ก้าวขึ้นเป็นผู้นำด้านการกำกับดูแลด้วยการประกาศใช้กฎหมายควบคุม AI Agent ฉบับแรกของโลกอย่างเป็นทางการ ภายใต้ชื่อ “AI Human-like Interaction Service Management Measures” ซึ่งจะมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 15 กรกฎาคม 2026 โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างความโปร่งใสและรักษาความปลอดภัยในการใช้งานระบบปัญญาประดิษฐ์ที่เลียนแบบมนุษย์ได้อย่างแม่นยำ
กฎหมายใหม่บังคับให้ AI Agent “เปิดตัวตน” ชัดเจน
หนึ่งในข้อกำหนดสำคัญที่สุดของกฎหมายฉบับนี้ คือ การบังคับให้ทุก AI Agent ที่มีปฏิสัมพันธ์กับผู้ใช้ในลักษณะคล้ายมนุษย์ ต้อง แจ้งตัวตนอย่างชัดเจนตั้งแต่ต้นการสนทนา ไม่ว่าจะเป็นแชทบอท ผู้ช่วยดิจิทัล หรือระบบอัตโนมัติที่แสดงพฤติกรรมเหมือนมนุษย์ ผู้ใช้จะต้องรับรู้ว่าตนกำลังพูดคุยกับเครื่องจักร ไม่ใช่มนุษย์จริง ซึ่งถือเป็นการป้องกันปัญหาการหลอกลวงหรือการใช้ AI ในการแอบอ้างตัวตน
นอกจากนี้ กฎหมายยังกำหนดให้เนื้อหาที่สร้างโดย AI ต้องมี label หรือป้ายกำกับ (labeling) ระบุอย่างชัดเจนว่าเป็นผลงานของระบบปัญญาประดิษฐ์ เช่น ข้อความ ภาพ วิดีโอ หรือเสียงที่ถูกสร้างขึ้นจาก AI ต้องมีเครื่องหมายบอกว่า “ผลิตโดย AI” เพื่อให้ผู้บริโภคสามารถแยกแยะได้ ลดความเสี่ยงจากการเผยแพร่ข้อมูลเท็จ (deepfake) หรือเนื้อหาที่บิดเบือนความจริง
จีนนำหน้า ยุโรป-สหรัฐฯ กำลังตามจับตา
แม้สหรัฐอเมริกาและสหภาพยุโรป (EU) จะมีกฎหมายควบคุม AI อยู่ในขั้นตอนการพิจารณา เช่น กฎหมาย AI Act ของยุโรปที่คาดว่าจะประกาศใช้ในปี 2025 แต่จีนถือเป็นประเทศแรกที่ออกกฎหมายเฉพาะเจาะจงสำหรับ AI Agent ที่มีลักษณะการโต้ตอบแบบมนุษย์อย่างชัดเจน สะท้อนถึงความตระหนักเรื่องความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นจากการใช้ AI ที่สามารถเลียนแบบพฤติกรรม น้ำเสียง และอารมณ์ของมนุษย์ได้อย่างสมจริง
นักวิเคราะห์มองว่า การประกาศใช้กฎหมายฉบับนี้ของจีน ไม่เพียงแต่เป็นการวางรากฐานการกำกับดูแลที่ชัดเจน แต่ยังอาจกลายเป็นแบบอย่างให้ประเทศอื่นๆ นำไปปรับใช้ในอนาคต โดยเฉพาะในบริบทของการแข่งขันด้านเทคโนโลยีระดับโลก ที่จีนพยายามสร้างความได้เปรียบด้านกฎเกณฑ์ควบคุม AI ควบคู่ไปกับการพัฒนาเทคโนโลยี
ขณะนี้ หน่วยงานกำกับดูแลของจีนอย่างกระทรวงอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีสารสนเทศ (MIIT) กำลังดำเนินการตรวจสอบและประเมินแนวทางปฏิบัติของบริษัทเทคโนโลยีรายใหญ่ ทั้งในและต่างประเทศ ที่ให้บริการ AI Agent เพื่อเตรียมความพร้อมก่อนวันประกาศใช้กฎหมายอย่างเป็นทางการในอีกไม่กี่เดือนข้างหน้า.
บทความที่เกี่ยวข้อง:
