องค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) เปิดเผยรายงานล่าสุดที่ชี้ว่า ปัญญาประดิษฐ์เชิงสร้างสรรค์ (Generative AI) กำลังเข้ามาเปลี่ยนโฉมตลาดแรงงานไทยอย่างมีนัยสำคัญ โดยมีแรงงานไทยราว 20.6% ที่ทำงานในตำแหน่งซึ่งได้รับผลกระทบจากเทคโนโลยีนี้ และที่น่ากังวลคือ ผลกระทบตกอยู่กับแรงงานหญิงมากกว่าแรงงานชายถึงสองเท่า
ภาพรวมผลกระทบต่อแรงงานไทย
ตัวเลข 20.6% ไม่ได้หมายความว่าตำแหน่งงานเหล่านี้จะหายไปทั้งหมด แต่หมายถึงงานที่เนื้อหาบางส่วนสามารถถูกระบบอัตโนมัติหรือ AI เข้ามาทำแทนได้ ไม่ว่าจะเป็นการร่างเอกสาร ป้อนข้อมูล ตอบคำถามลูกค้า หรือประมวลผลข้อมูลซ้ำ ๆ งานกลุ่มนี้จึงเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงของหน้าที่มากกว่าการถูกแทนที่แบบเบ็ดเสร็จ
ILO ระบุว่างานสำนักงาน (clerical work) คือกลุ่มที่มีความเสี่ยงสูงที่สุด เพราะเป็นงานที่มีโครงสร้างชัดเจนและทำซ้ำได้ง่าย ซึ่งตรงกับจุดแข็งของ AI พอดี
ทำไมแรงงานหญิงจึงเสี่ยงกว่า
สาเหตุหลักมาจากโครงสร้างการจ้างงานในไทย ที่แรงงานหญิงกระจุกตัวอยู่ในสายงานธุรการ งานบริการลูกค้า และงานเสมียนในสัดส่วนที่สูงกว่าผู้ชายอย่างชัดเจน เมื่องานเหล่านี้เป็นเป้าหมายแรก ๆ ของระบบอัตโนมัติ ความเสี่ยงจึงตกอยู่กับผู้หญิงมากกว่าโดยปริยาย
ช่องว่างทางเพศนี้สะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างที่มีอยู่เดิม และ AI อาจทำให้ความเหลื่อมล้ำถ่างกว้างขึ้น หากไม่มีมาตรการรองรับที่เหมาะสม
โอกาสท่ามกลางความเปลี่ยนแปลง
แม้ตัวเลขจะดูน่ากังวล แต่รายงานย้ำว่า AI ในภาพรวมมีแนวโน้ม “เสริม” มากกว่า “แทนที่” งานส่วนใหญ่จะถูกปรับเปลี่ยนให้ทำงานร่วมกับเครื่องมือ AI ซึ่งเปิดโอกาสให้แรงงานยกระดับผลิตภาพและมุ่งไปทำงานที่ต้องใช้ทักษะมนุษย์มากขึ้น เช่น การตัดสินใจ การสื่อสาร และความคิดสร้างสรรค์
สิ่งที่ประเทศไทยต้องเตรียม
กุญแจสำคัญคือการลงทุนในการยกระดับทักษะ (upskilling) และปรับทักษะใหม่ (reskilling) โดยเฉพาะกับกลุ่มแรงงานหญิงที่เสี่ยงสูง ควบคู่กับนโยบายที่ช่วยให้การเปลี่ยนผ่านเป็นไปอย่างเป็นธรรม ทั้งการเข้าถึงการฝึกอบรมด้านดิจิทัล การออกแบบระบบคุ้มครองทางสังคม และการส่งเสริมให้ผู้หญิงเข้าสู่สายงานเทคโนโลยีมากขึ้น
สำหรับประเทศไทย รายงานฉบับนี้คือสัญญาณเตือนว่าการเปลี่ยนผ่านสู่ยุค AI ไม่ใช่เรื่องของอนาคตอันไกล แต่กำลังเกิดขึ้นแล้ว การเตรียมคนให้พร้อมจึงไม่ใช่ทางเลือก แต่เป็นความจำเป็นเร่งด่วนที่จะกำหนดว่าประเทศจะได้ประโยชน์หรือเสียเปรียบจากคลื่นเทคโนโลยีลูกนี้
บทความที่เกี่ยวข้อง:
