ปัญหาแรงงานอาเซียนกับคลื่นลูกใหม่ของปัญญาประดิษฐ์
องค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) ออกมาเตือนถึงผลกระทบจากการใช้ปัญญาประดิษฐ์แบบสร้างสรรค์ (GenAI) ต่อตลาดแรงงานในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ โดยระบุว่า แรงงานกว่า 80 ล้านคนในอาเซียนอาจได้รับผลกระทบจากเทคโนโลยีนี้ภายในไม่กี่ปีข้างหน้า หรือคิดเป็นสัดส่วน 22.9% ของกำลังแรงงานทั้งหมดในภูมิภาค
รายงานชี้ว่า ประเทศที่มีความเสี่ยงสูงสุดคือสิงคโปร์ ซึ่งมีแรงงานกว่า 42.2% อยู่ในกลุ่มที่มีโอกาสได้รับผลกระทบอย่างรุนแรง โดยเฉพาะในสายงานด้านบริหาร บัญชี และงานธุรการที่มีลักษณะทำซ้ำได้สูง ขณะที่ประเทศไทยอยู่ในระดับกลางที่ 20.6% ตามด้วยเวียดนามที่ 20.8% ซึ่งสะท้อนถึงความแตกต่างด้านโครงสร้างเศรษฐกิจและอัตราการนำเทคโนโลยีมาใช้
เพศหญิงเสี่ยงมากกว่าสองเท่า
หนึ่งในประเด็นสำคัญที่ ILO เน้นย้ำคือ แรงงานหญิงในภูมิภาคมีความเสี่ยงสูงกว่าแรงงานชายถึงสองเท่า โดยเฉพาะในสายงานด้านธุรการ งานเอกสาร และการบริการลูกค้า ซึ่งมักถูกแทนที่ด้วยระบบ AI ที่สามารถประมวลผลข้อมูล จัดการอีเมล หรือกรอกแบบฟอร์มได้อย่างรวดเร็วและแม่นยำกว่ามนุษย์
“แม้ยังไม่มีหลักฐานชัดเจนว่ามีผู้คนจำนวนมากตกงานจาก AI จริง ๆ แต่ความเสี่ยงในการเปลี่ยนแปลงบทบาทงานและการทำงานใหม่ก็เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง” รายงานชี้แจง
ยังไม่พบ “การปลดออก” จำนวนมาก แต่ต้องเตรียมพร้อม
แม้สถานการณ์จะยังไม่ถึงขั้นวิกฤตด้านการว่างงาน แต่ ILO ย้ำว่า การเปลี่ยนแปลงครั้งนี้ไม่ใช่แค่การแทนที่งาน แต่เป็นการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างงานทั้งระบบ แรงงานบางส่วนอาจถูกปรับบทบาท หรือต้องเรียนรู้ทักษะใหม่เพื่ออยู่รอดในโลกการทำงานที่เปลี่ยนไป
“การใช้ AI ยังไม่ทั่วถึงในทุกภาคส่วน โดยเฉพาะในภาคเกษตรกรรม หรือธุรกิจขนาดเล็ก แต่ความเร็วในการพัฒนาเทคโนโลยีทำให้เราต้องเร่งวางแผนรองรับ” ผู้เชี่ยวชาญจาก ILO กล่าว
แนะ “Upskill” อย่างเร่งด่วน
เพื่อลดความเหลื่อมล้ำและป้องกันการตกงานในอนาคต ILO แนะนำให้รัฐบาลและภาคเอกชนในอาเซียนเร่งลงทุนด้านการฝึกอบรมทักษะใหม่ (Upskilling) โดยเฉพาะในด้านการคิดวิเคราะห์ การใช้เครื่องมือ AI ร่วมกับมนุษย์ และทักษะด้านดิจิทัลที่เกี่ยวข้องกับงานในอนาคต
นอกจากนี้ ควรส่งเสริมการเรียนรู้ตลอดชีวิต (Lifelong Learning) และสร้างแพลตฟอร์มการเรียนรู้ออนไลน์ที่เข้าถึงได้ง่าย โดยเฉพาะกลุ่มแรงงานที่มีรายได้น้อยหรือทำงานในภาคที่ยังไม่ทันเทคโนโลยี
บทสรุป
คลื่นลูกใหม่ของ GenAI อาจยังไม่ทำให้คนจำนวนมาก “ตกงาน” ทันที แต่ก็เป็นสัญญาณเตือนที่ชัดเจนว่า อาเซียนต้องเร่งปรับตัว ทั้งในด้านนโยบาย ระบบการศึกษา และการสนับสนุนแรงงาน เพื่อให้ทุกคนสามารถเดินหน้าไปพร้อมกับเทคโนโลยี ไม่ใช่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง
บทความที่เกี่ยวข้อง:
